{"id":177,"date":"2026-01-22T14:30:17","date_gmt":"2026-01-22T14:30:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ertanunal.com\/wordpress\/?p=177"},"modified":"2026-01-22T14:35:06","modified_gmt":"2026-01-22T14:35:06","slug":"merhaba-ya-sehr-i-ramazan-bolum-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ertanunal.com\/?p=177","title":{"rendered":"\u201c MERHABA YA \u015eEHR-\u0130 RAMAZAN \u201c &#8211; B\u00f6l\u00fcm 1"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><\/h1>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Eski Ramazanlar bir ba\u015fka g\u00fczeldi \u0130stanbul\u2019da. Haz\u0131rl\u0131klara g\u00fcnler \u00f6ncesinde ba\u015flan\u0131r, ev ya da konaklar ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 temizlenir, kiler odas\u0131, aile reisinin maddi durumuna g\u00f6re, Beyaz\u0131t Sergisi, M\u0131s\u0131r \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131 ve Bal\u0131kpazar\u0131\u2019ndan al\u0131nan yiyeceklerle doldurulur, sonra ramazan\u0131n geli\u015fi heyecan ve sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla beklenirdi.<\/li>\n\n\n\n<li>Ramazan, hilalin g\u00f6r\u00fclmesiyle ba\u015flard\u0131. \u015eerefelerde n\u00f6bet tutan g\u00f6zc\u00fcler, hilali g\u00f6rd\u00fckleri zaman \u0130stanbul Kad\u0131s\u0131na ko\u015far, burada \u015fahitlerin ifadeleriyle durum kesinle\u015ftirildikten sonra Ramazan\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 duyurulurdu.<\/li>\n\n\n\n<li>Minarelerde \u201c Ho\u015f geldin Ya Ramazan \u201c , ya da \u201c Merhaba Ya \u015eehr-i Ramazan \u201c yaz\u0131lar\u0131 \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131l, g\u00f6zleri ve g\u00f6n\u00fclleri ok\u015farken, kentin d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131lan davulcular, o darac\u0131k sokaklarda davulun daha da b\u00fcy\u00fcyen g\u00fcmb\u00fcrt\u00fcs\u00fc i\u00e7inde Ramazan\u0131n geli\u015fini ilan ederlerdi. Davulculara mahalle \u00e7ocuklar\u0131 tekerlemeler s\u00f6yleyerek e\u015flik ederlerdi.<\/li>\n\n\n\n<li>Herkes birbirini bayram sevinciyle kutlar, ramazan\u0131n hay\u0131rl\u0131 olmas\u0131 dile\u011fiyle o gece sahura kadar uyumazd\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc gibi radyo, televizyon olmad\u0131\u011f\u0131ndan b\u00fcy\u00fckler sohbetle zaman ge\u00e7irirken, \u00e7ocuklar B\u00fcy\u00fckannelerinin ya da annelerinin anlatt\u0131\u011f\u0131 masallarla sahuru ederlerdi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ertan \u00dcnal<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Temmuz 2009<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Ondokuzuncu<\/strong>, y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun ba\u015fkenti \u0130stanbul bir ba\u015fka g\u00fczeldi\u2026 Her \u015feyden \u00f6nce kent bug\u00fcnk\u00fc gibi insan denizine d\u00f6n\u00fc\u015fmemi\u015fti. Hava, deniz ve do\u011fa kirlili\u011fi ba\u015flamam\u0131\u015ft\u0131, denizler p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131ld\u0131. Belki inanmayacaks\u0131n\u0131z ama Hali\u00e7\u2019te Deniz Hamamlar\u0131nda suya girilir, y\u00fczme sporu hen\u00fcz yayg\u0131nla\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan o g\u00fcnlerin deyimiyle \u201c Deniz Banyosu \u201c al\u0131n\u0131rd\u0131. Bug\u00fcn insan\u0131 bunaltan, strese sokan trafik ve ula\u015f\u0131m derdi ise hen\u00fcz d\u00fcnyaya g\u00f6zlerini a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131. Kentte ula\u015f\u0131m\u0131n en a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcn\u00fc atl\u0131 tramvaylar \u00e7ekmekteydi. Devrin ileri gelenleri ise birbirinden zarif, birbirinden s\u00fcsl\u00fc atl\u0131 arabalar\u0131 tercih ederlerdi. Beyo\u011flu\u2019nda ya\u015fayan frenklerin ta\u015f\u0131t\u0131 ise taht\u0131revan benzeri diyebilece\u011fimiz, iki ki\u015finin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 tek ki\u015filik sedyelerdi.Ta\u015f\u0131ma \u00fccreti pahal\u0131 oldu\u011fundan, balolara, toplant\u0131lara bu ara\u00e7la gitmek bir zenginlik i\u015fareti say\u0131lmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130nsanlar, bug\u00fcn say\u0131lar\u0131 giderek azalan Eski \u0130stanbul Efendilerinin canl\u0131 birer \u00f6rne\u011fiydiler. Herkes birbirine sayg\u0131l\u0131yd\u0131, kimse kimsenin hakk\u0131na tecav\u00fcz etmez, dar zamanlar\u0131nda birbirinin yard\u0131m\u0131na ko\u015farlard\u0131. Zerafet ve Kibarl\u0131kta \u00fcstlerine yoktu. Beylerbeyi\u2019ne \u00e7al\u0131\u015fan \u015eirket-i Hayriye gemilerinin kaptanlar\u0131 ge\u00e7 kald\u0131klar\u0131 i\u00e7in azarland\u0131klar\u0131 zaman, \u201c Efendim, ne yapal\u0131m. Beylerbeyi\u2019nde herkes vapura binerken birbirlerini buyur ediyor. Siz \u00f6nden buyurun, rica ederim siz ge\u00e7in diyerek vapurun hareketini geciktiriyorlar \u201c diyerek kendilerini savunurlard\u0131. Bir tan\u0131d\u0131\u011fa rastlad\u0131klar\u0131 zaman selams\u0131z, sabahs\u0131z ge\u00e7mek ay\u0131plar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc kabul edilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Buna kar\u015f\u0131l\u0131k toplumda erkek hegemonyas\u0131 t\u00fcm kat\u0131l\u0131\u011f\u0131yla h\u00fck\u00fcm s\u00fcr\u00fcyordu. As\u0131rlar boyu kafes arkas\u0131nda ya\u015famaya mahkum edilmi\u015f kad\u0131n\u0131n t\u00fcm sosyal haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131. Say\u0131mlarda adam yerine konulup say\u0131lmam\u0131\u015f, binece\u011fi arabadan, giyece\u011fi kuma\u015fa kadar bir\u00e7ok \u015feyi Padi\u015fah iradesiyle belirlemi\u015fti.O i\u00e7inde nice nesillerin do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc birbirinden zarif ve ah\u015fap konaklarda harem \u2013 selaml\u0131k uygulamas\u0131 s\u00fcrmekteydi. Yaln\u0131z orada m\u0131&nbsp; Ta\u015f\u0131tlarda, tramvaylarda, \u015eirketi Hayriye vapurlar\u0131nda da kad\u0131n\u0131n oturaca\u011f\u0131 yerler perde ve b\u00f6lmeyle ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Kad\u0131n, kocas\u0131yla bile vapura binse ayr\u0131 oturmak zorundayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1839 Tanzimat Ferman\u0131yla Bat\u0131ya a\u00e7\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fan toplum, bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde bir de mutlakiyetten, me\u015frutiyete ge\u00e7i\u015f deneyimi ge\u00e7irmi\u015f, ancak Millet Meclisi\u2019nin Padi\u015fah taraf\u0131ndan kapat\u0131lmas\u0131yla bu d\u00f6nem ge\u00e7ici olarak sona ermi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; T\u00fcm bunlara, olumsuz baz\u0131 geli\u015fmelere ra\u011fmen \u0130stanbullular mutlu ve bahtiyard\u0131. Zaten bu y\u00fczden , bu kente \u201c Saadet \u00dclkesi \u201c anlam\u0131na gelen \u201cDersaadet\u201d ad\u0131 verilmemi\u015f miydi ?<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dersaadet\u2019e, ramazanlar bir de\u011fi\u015fim, bir ba\u015fkala\u015f\u0131m getirirdi. Bu y\u00fczden de insanlar Onbir ay\u0131n bir sultan\u0131n\u0131n geli\u015fini sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla beklerlerdi. Ramazan, ibadet, bolluk ve bereket ay\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Haz\u0131rl\u0131klara g\u00fcnler \u00f6ncesinden ba\u015flan\u0131rd\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ramazan nedeniyle haz\u0131rl\u0131klara g\u00fcnler \u00f6ncesinden ba\u015flan\u0131rd\u0131. Hali yerinde olanlar\u0131n, yani maddi durumu iyi olanlar\u0131n oturduklar\u0131&nbsp; konaklarda, evlerde b\u00fcy\u00fck han\u0131m\u0131n nezaretinde t\u00fcm han\u0131mlar temizlik i\u015fine giri\u015firlerdi. Pencereler silinir, tahtalar o\u011fulur, perdeler y\u0131kan\u0131r, yatak ve yast\u0131klardaki pamuklar at\u0131lmas\u0131 i\u00e7in halla\u00e7a verilir, kaplar kalayc\u0131ya teslim edilir, eksikler giderilirdi. B\u00fct\u00fcn bir y\u0131l b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck temizlik seferberli\u011fi g\u00f6rmemi\u015f olan konak p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l hale getirilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Evin reisini, yani erke\u011fi ise daha \u00f6nemli bir g\u00f6rev beklemekteydi. Tamtak\u0131r halde bulunan Kiler Odas\u0131n\u0131 t\u00fcm ramazan ay\u0131na yetecek miktarda yiyecekle doldurtmak. Tedbirli aile reisleri \u2013 hele ramazan k\u0131\u015fa rastl\u0131yorsa&nbsp; &#8211; yiyecekten paray\u0131 esirgemezlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; O d\u00f6nemde \u00fc\u00e7 mekan, ramazan al\u0131\u015fveri\u015fleri nedeniyle iyice hareketlenirdi. Beyaz\u0131t camii avlusunda a\u00e7\u0131lan Beyaz\u0131t Sergisi, M\u0131s\u0131r&nbsp; \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131 ve Bal\u0131kpazar\u0131\u2019ndaki d\u00fckkanlar\u2026 Bunlardan Beyaz\u0131t Sergisinde yok yoktu. Yiyecekten giyim e\u015fyas\u0131na, tesbihten misvak\u2019a kadar her \u015fey burada sat\u0131l\u0131rd\u0131. \u00d6rne\u011fin bir k\u00f6\u015fede Selanik\u2019ten getirilen badem ezmeleri, bir ba\u015fka yerde Gelibolu Sardalyeleri, bir ba\u015fka k\u00f6\u015fede baharat\u00e7\u0131lar, \u00f6b\u00fcr tarafta sucuklar, Kayseri past\u0131rmalar\u0131 al\u0131c\u0131 beklerdi. Evin reisi, b\u00fct\u00e7esine g\u00f6re arkas\u0131nda bir veya birka\u00e7 k\u00fcfeli hamal tek tek sergileri dola\u015f\u0131r, ihtiyac\u0131n\u0131 burada kar\u015f\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bal\u0131kpazar\u0131\u2019nda ya da M\u0131s\u0131r \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131\u2019nda isim yapm\u0131\u015f d\u00fckkanlar da \u201c\u0130ftariyelik \u201c ad\u0131 alt\u0131nda haz\u0131rlad\u0131klar\u0131&nbsp; yiyecekleri sat\u0131\u015fa sunarlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Sonra, \u0130mparatorlu\u011fun lokum ve \u015fekerleme kral\u0131 Hac\u0131 Bekir\u2019in d\u00fckkan\u0131na u\u011fran\u0131l\u0131r, ramazan i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck kavanozlar i\u00e7inde \u00f6zel haz\u0131rlanm\u0131\u015f cins, cins re\u00e7eller al\u0131n\u0131rd\u0131.\u0130ftar sofras\u0131n\u0131 zenginle\u015ftirecek olan bu re\u00e7ellerin t\u00fcr\u00fc say\u0131lamayacak kadar \u00e7oktu. Bir de siyah zeytin ve Arabistan\u2019dan getirtilen hurma asla unutulmazd\u0131. Ramazan boyunca herg\u00fcn 100-200 ki\u015filik iftar sofralar\u0131 haz\u0131rlanacak olan Pa\u015fa, Vezir ve devletin di\u011fer ileri&nbsp; gelenlerinin konaklar\u0131nda ise bu haz\u0131rl\u0131klar daha geni\u015f kapsaml\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr, Padi\u015fah\u0131n bile habersizce iftara gelebilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutularak t\u00fcm eksiklikler giderilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Haz\u0131rl\u0131klar b\u00f6ylece tamamland\u0131ktan sonra Ramazan\u2019\u0131n geli\u015fi beklenirdi. Herkes ruhen ve maddeten temiz, o m\u00fcbarek ay\u0131 beklerken mahyac\u0131lar da son haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 yaparlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hilal g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ramazan\u0131n hangi aya, hangi g\u00fcne gelece\u011fi aylar \u00f6ncesinden biliniyor. Ge\u00e7mi\u015fte ise \u00f6yle de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu i\u015fle g\u00f6revlendirilmi\u015f ki\u015filer Ramazan ay\u0131 yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman minarelerin \u015ferefelerinden \u201c Hilali g\u00f6zlemeye \u201c ba\u015flarlard\u0131. Hilal g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc an g\u00f6zc\u00fcler b\u00fcy\u00fck bir kalabal\u0131kla \u0130stanbul Kad\u0131s\u0131\u2019n\u0131n huzuruna \u00e7\u0131karlar, bunlardan biri bor\u00e7lu, di\u011feri alacakl\u0131 rol\u00fc oynayarak kad\u0131dan sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmesini isterlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Bundan sonras\u0131n\u0131 yazar M\u00fcsahipzade Celal\u2019in \u201c Eski \u0130stanbul Ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 \u201c adl\u0131 esrinden okuyal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c Alacakl\u0131 \u2013 Efendim, bu adam ge\u00e7en sene benden 1000 kuru\u015f \u00f6d\u00fcn\u00e7 alm\u0131\u015ft\u0131. Bana gelecek Ramazan-\u0131 \u015eerif Hilalinin g\u00f6r\u00fclmesinin ard\u0131ndan \u00f6derim dedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kad\u0131&nbsp; ( Bor\u00e7luya&nbsp; d\u00f6nerek) \u2013 Bu adam\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi borcunu \u00f6demeyi taahh\u00fct ettin mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Bor\u00e7lu \u2013 Evet efendim. Borcumu Ramazan hilali g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anda \u00f6deyece\u011fim. Fakat Ramazan Hilalinin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ispat etsin, borcumu vereyim.<\/p>\n\n\n\n<p>Kad\u0131 bu kez alacakl\u0131ya d\u00f6nerek \u2013 Ramazan\u0131 \u015eerif hilalinin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ispat et.<\/p>\n\n\n\n<p>Alacakl\u0131 \u2013 \u0130spat ederim, \u015fahitlerim var.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan sonra \u015fahitler, kad\u0131n\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kar, hilali g\u00f6rd\u00fcklerini s\u00f6ylerlerdi. B\u00f6ylece ramazan ay\u0131 ba\u015flard\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c Ramazan geldi, ho\u015f geldi \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp; Ramazan\u0131n geli\u015fi, davullar \u00e7al\u0131narak t\u00fcm kente duyurulurdu. O Arnavut ta\u015f\u0131 d\u00f6\u015feli, darac\u0131k, iki yan\u0131nda ah\u015fap, cumbal\u0131 evlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 eski \u0130stanbul sokaklar\u0131nda davullar g\u00fcmb\u00fcrdemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman,\u00f6zellikle \u00e7ocuklar b\u00fcy\u00fck bir heyecana kap\u0131l\u0131r, davulcunun pe\u015fine tak\u0131larak \u201c Ramazan geldi, ho\u015f geldi \u201c diye ba\u011f\u0131r\u0131p e\u015flik ederlerdi. Evlerde, konaklarda herkes bayram gelmi\u015fcesine birbirini tebrik eder, o gece \u00e7oklukla sahura kadar uyunmazd\u0131. Lambalar\u0131n solgun, titrek \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda evin b\u00fcy\u00fckleri \u00e7e\u015fitli konular\u0131 konu\u015furken, g\u00f6zlerinden uyku akan \u00e7ocuklar, b\u00fcy\u00fckannelerinin dizi dibinde&nbsp; onun anlatt\u0131\u011f\u0131 masallar\u0131 dinleyerek sahuru ederlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-white-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-592a2d1f58b1fd70689925eebb28887f\"><strong><u>GE\u00c7M\u0130\u015e RAMAZANLARDAN B\u0130R ANI :<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201c SEN\u0130 ALLAHA HAVALE EDER\u0130M \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Asr\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015flar\u0131nda ya\u015fayan Borazan Tevfik tam 8 y\u0131l u\u011fra\u015fmas\u0131na ra\u011fmen bir istimlak nedeniyle do\u011fan alaca\u011f\u0131n\u0131 belediyeden bir t\u00fcrl\u00fc alamam\u0131\u015ft\u0131. Kendisini o daireden bu daireye havale etmi\u015fler, \u201c Bug\u00fcn git, yar\u0131n gel \u201c demi\u015fler, k\u0131sacas\u0131 paray\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc \u00f6dememi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130natla, y\u0131lmadan paray\u0131 almaya \u00e7al\u0131\u015fan Borazan Tevfik, bir ramazan g\u00fcn\u00fc yine o zamanki&nbsp; ad\u0131yla \u015eehremanetine gitti. G\u00f6revli memurdan paray\u0131 \u00f6demesini istedi. Memur oru\u00e7luydu. Borazan Tevfik\u2019in israr etmesi \u00fczerine tepesi birden att\u0131:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201c Be adam \u201c diye ba\u011f\u0131rd\u0131. \u201c Musallat olup durma. Sonra m\u00fcbarek g\u00fcne seni Allaha havale ederim \u201c<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Borazan Tevfik hemen cevab\u0131 verdi:<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u201c Zaten havale etmedi\u011finiz bir oras\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131. Edin de tamam olsun! \u201c<\/p>\n\n\n\n<p>x\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-white-background-color has-text-color has-background has-link-color wp-elements-a0ccd0cfc4db423b3321b53c5e35eeff\"><strong>Eski ramazanlarda iftar sofralar\u0131 \u00e7ok zengindi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ahh\u2026 O eski \u00a0zaman\u0131n sofralar\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e insan\u0131n i\u015ftah\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor. \u0130ftariyelikleri bile zengindi, \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fitti G\u00fcl\u2019\u00fcnden Vi\u015fne\u2019sine, \u00e7ile\u011finden portakal\u0131na kadar20 \u00e7e\u015fit re\u00e7el, \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit peynir, zeytin, sucuk. Ve de hurma.<\/li>\n\n\n\n<li>Top patlar patlamaz, oru\u00e7 ya hurma ya zeytin, ya da bulunabilmi\u015fse bir yudum zemzem suyu ile bozulur, daha sonra a\u015f\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131 ile \u201c \u0130ftariyelik \u201clerden tad\u0131l\u0131rd\u0131. \u0130ftariyeliklere sat\u0131c\u0131lar\u0131n \u2018 Ramazan G\u00fcl\u00fc \u2018 ad\u0131n\u0131 verdikleri pideler e\u015flik ederdi. Daha sonra as\u0131l yemeklere ge\u00e7ilirdi.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130\u015fte size, klasik bir iftar sofras\u0131nda yeralan yemekler:\u201d D\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7orbas\u0131, past\u0131rmal\u0131 yumurta, ard\u0131ndan bir et yeme\u011fi, sonra iki t\u00fcrl\u00fc sebze, pilav, b\u00f6rek, tatl\u0131lardan kad\u0131n g\u00f6be\u011fi ya da baklava, btimedi cevizli ya da kaymakl\u0131 g\u00fclla\u00e7\u2026 \u201c Belki inanmayacaks\u0131n\u0131z ama, bu iki eksi\u011fi, \u00fc\u00e7 fazlas\u0131 ile orta halli bir \u0130stanbul ailesinin iftar sofras\u0131nda yeralan yemeklerdi.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00a0Ya d\u00f6nemin ileri gelenlerinin, vezirlerin, pa\u015falar\u0131n konaklar\u0131ndaki iftar sofralar\u0131? Onlar binbir gece masallar\u0131nda anlat\u0131lanlar\u0131 bile geride b\u0131rakacak kadar muhte\u015femdi. Konaklarda her gece harem ve selaml\u0131kta ayr\u0131 ayr\u0131 olmak \u00fczere 100-150 ki\u015filik sofralar haz\u0131rlan\u0131r, kap\u0131lar ard\u0131na kadar a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131.<\/li>\n\n\n\n<li>Savurganl\u0131\u011f\u0131 sevmeyen Sultan II. Mahmut, birka\u00e7 kez zengin sofralar\u0131nda iftara gidip, bu ihti\u015fam ve debdebeyi g\u00f6r\u00fcnce \u201c Yemek \u00e7e\u015fidi yasa\u011f\u0131 \u201c koydu. Sultan\u0131n yasa\u011f\u0131na gore evlerde, konaklarda en fazla yedi t\u00fcrl\u00fc yemek pi\u015firilebilecekti. Ancak bu yasak, gerekti\u011fi gibi uygulanamad\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ftar zaman\u0131 yakla\u015ft\u0131k\u00e7a , oru\u00e7 tutulan her evde yo\u011fun bir haz\u0131rl\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Evin erkekleri, aile reisinden once mutlaka evde olmak zorundayd\u0131lar.Onlar giyinip temizlenip iftara haz\u0131rlan\u0131rken, han\u0131mlar da yer sofras\u0131n\u0131 kurarlard\u0131. \u00d6nce ortaya b\u00fcy\u00fck bir sini konulur, sininin ortas\u0131nda ise bir yuvarlak tepsi&nbsp; i\u00e7inde \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit iftariyelikler yeral\u0131rd\u0131. Bunlar aras\u0131nda \u00e7oklu\u011fu ile re\u00e7eller hemen g\u00f6ze \u00e7arpard\u0131. G\u00fcl, vi\u015fne, \u00e7ilek, portakal, m\u00fcrd\u00fcm&nbsp; eri\u011fi ve di\u011ferleri. Onlar\u0131n yan\u0131nda \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit peynirler, sucuklar\u2026 Ama bunlar geli\u015fi g\u00fczel de\u011fil , bir d\u00fczen i\u00e7inde bir tatl\u0131,bir tuzlu olmak \u00fczere yanyana dizilirdi. Bu i\u00e7 ve i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131 tabloyu siyah zeytin, \u00f6zellikle Kavala zeytini, hurma ve sa\u011flanabilmi\u015fse zemzem suyu tamamlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Ak\u015fam olmak \u00fczere\u2026 Derken kap\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131r, evin reisi gelmi\u015ftir. Han\u0131mlar aras\u0131nda bir tela\u015f.. Beyin getirdi\u011fi &nbsp;Ramazan G\u00fclleri \u2018 ( pideler ), \u00e7\u00f6rekler elinden al\u0131n\u0131r, terlikleri aya\u011f\u0131na verilir, mevsim k\u0131\u015fsa paltosu al\u0131n\u0131rd\u0131.. Bey temizlenip iftar sofras\u0131na oturur, bu arada yukardaki odas\u0131nda Kuran okuyarak iftar zaman\u0131n\u0131 beklemekte olan aksakall\u0131, nurani y\u00fczl\u00fc dede de sofraya davet edilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Ama o anda dakikalar ge\u00e7mek bilmezdi\u2026 Y\u00fcreklerde oru\u00e7 tutup, sevaba girmenin derin huzuru, g\u00f6zler iftariyeliklerde, kulaklar patlayacak topun ya da camii minaresinden okunmaya ba\u015flayacak ezan\u0131n sesinde, her ge\u00e7en dakika bir as\u0131r gibi gelirdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ru\u015fen E\u015fref anlat\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ru\u015fen E\u015fref, \u201c Ayr\u0131l\u0131klar \u201c adl\u0131 eserinde iftar i\u00e7in topun at\u0131lmas\u0131n\u0131 bekleyi\u015f an\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c En b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze kadar herkes, sab\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dualar\u0131n kerameti ile gidererek topu nas\u0131l dindar ve h\u00fcrmetkar beklerdik. Bembeyaz ba\u015f\u00f6rt\u00fcleri i\u00e7inde kad\u0131nlar\u0131n oru\u00e7tan sararm\u0131\u015f y\u00fczleri bir nevi \u015fefkatle ruhanile\u015firdi. G\u00f6zlerini yan\u0131ba\u015f\u0131ndaki saatte&nbsp; ay\u0131rmayan erkekler ufak bir g\u00fcr\u00fclt\u00fcden bile huysuzlan\u0131rlard\u0131. Ah, o iftar sofralar\u0131n\u0131n g\u00fczelli\u011fi. \u00c7ini tabaklar i\u00e7inde bir\u00e7ok \u00e7i\u00e7ek gibi rengarenk duran re\u00e7elleriyle, etraflar\u0131n\u0131 birer hilal gibi alan kokulu yar\u0131m simitleriyle adeta bah\u00e7e g\u00fcll\u00fcklerini and\u0131r\u0131rd\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Top patlad\u0131\u011f\u0131 zaman evin b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc besmele \u00e7ekip hurmaya uzan\u0131rken \u2013eskiden Suudi Arabistan\u2019dan geldi\u011fi i\u00e7in hurma ile oru\u00e7 a\u00e7may\u0131 sevap kabul ederlerdi \u2013 di\u011ferleri de yine ayn\u0131 \u015fekilde o\u2019nu besmele \u00e7ekip izlerlerdi. Kimileri siyah zeytin, kimileri re\u00e7elle oru\u00e7 bozar, sofrada kimse konu\u015fmazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130ftariyelikler \u2018 Tad\u0131ld\u0131ktan \u2018 sonra s\u0131ra as\u0131l yemeklere gelirdi. \u015eair ve yazar Halit Fahri Ozansoy, klasik bir iftar yeme\u011finde listeyi \u201c D\u00fc\u011f\u00fcn \u00c7orbas\u0131, past\u0131rmal\u0131 yumurta, ard\u0131nda bir et yeme\u011fi, sonra iki t\u00fcrl\u00fc sebze, pilav, b\u00f6rek, nihayet kad\u0131n g\u00f6be\u011fi veya baklava, bundan sonra da cevizli yahut kaymakl\u0131 g\u00fclla\u00e7 \u201c olarak a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Yazar Mehmet Halit Bayr\u0131 ise \u201c\u0130ftarl\u0131ktan sonra pirin\u00e7 veya \u015fehriye \u00e7orbas\u0131 ak\u015fam yeme\u011finin hi\u00e7 ihmal olunmayan yeme\u011fidir. \u00c7orban\u0131n arkas\u0131ndan yenen yemeklerin ard\u0131ndan mutlaka tatl\u0131, komposto veya meyve gelir \u201c diyor.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u201c Y\u0130YECEKLER NEF\u0130ST\u0130 \u201c<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Neyse \u00f6yle veya b\u00f6yle, aile reisinin maddi g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re haz\u0131rlanan iftar yeme\u011fi bitirildikten sonra sofradan aile reisi kalkmadan kimse kalkmazd\u0131. Aile reisi verdi\u011fi&nbsp; nimetler i\u00e7in tanr\u0131ya \u015f\u00fckrettikten sonra kalkar, k\u00f6\u015fesine \u00e7ekilip getirilecek olan okkal\u0131 kahvesini beklerdi. Beyin bir dedi\u011fini iki etmeyen han\u0131mlar r\u00fczgar gibi ko\u015farak kahveyi getirir, bey sigara tiryakisiyse o arada t\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc de ate\u015flerdi. \u2018Koyu \u2018 sigara tiryakilerinin ise daha top patlar patlamaz sigaraya davrand\u0131klar\u0131 da g\u00f6r\u00fclmemi\u015f \u015fey de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yemekten sonra haz\u0131m i\u00e7in bir s\u00fcre dinlenilir, daha sonra teravih namaz\u0131 i\u00e7in erkekler abdest tazeler, camiye gitmek i\u00e7in yola \u00e7\u0131karlard\u0131.Teravih namaz\u0131ndan sonra \u00e7o\u011fu kimse, sahura kadar olan zaman\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in \u0130stanbul\u2019un e\u011flence merkezi olan Direkleraras\u0131\u2019n\u0131n&nbsp; yolunu tutmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00c7ocuklu\u011funu ramazanlar\u0131n\u0131 usta kalemiyle dile getiren Halit Fahri Ozansoy, iftar yemeklerini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlatt\u0131ktan sonra \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizleyemeyerek \u015funlar\u0131 yazmaktad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c Fakat d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e bug\u00fcn de \u015fa\u015ft\u0131\u011f\u0131m, b\u00fct\u00fcn bu yemekler nas\u0131l yenir, nas\u0131l hazmolunurdu? Hem daha haz\u0131m vakti, teravih namaz\u0131na da k\u0131yam edilecek, ka\u00e7 rekat namaz k\u0131l\u0131nacak. Babalar\u0131m\u0131z do\u011frusu bizim bir hafta da yiyebilece\u011fimiz bir iftar sofras\u0131nda yiyebiliyorlard\u0131. Ben bunu yiyecek maddelerinin nefasetine veriyorum. Hem mideler sa\u011flam, hem de her \u015fey hilesiz. Halis Halep ya\u011f\u0131, makine ya\u011fs\u0131z, alas\u0131ndan zeytinya\u011f\u0131 ve her \u015fey ona g\u00f6re, ba\u015fka sebep aramay\u0131n\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu arada unutmadan, \u015funu da ekliyeyim. Ramazan ay\u0131nda fakir kom\u015fulara tencere tencere yemek g\u00f6t\u00fcrmek adettendi.<\/p>\n\n\n\n<p>Buraya kadar ortahalli, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn deyimiyle orta direk bir \u0130stanbul ailesinin iftar\u0131n\u0131, kalemimiz elverdi\u011fince anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k..<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Peki ya Pa\u015fa, zengin, vezir konaklar\u0131 ?<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Konaklarda iftar<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Onlar\u0131n iftar sofralar\u0131 hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ki bu sofralar\u0131n yan\u0131nda, binbirgece masallar\u0131n\u0131 an\u0131msatan bir zenginlik ve debdebe i\u00e7inde olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; S\u00fcslemeleri, i\u00e7 d\u00f6\u015feni\u015fi, e\u015fyalar\u0131yla her g\u00f6reni hayran b\u0131rakacak konaklarda aile reisinin maddi durumuna g\u00f6re her gece \u2013 harem ve selaml\u0131kta ayr\u0131 ayr\u0131 olmak \u00fczere \u2013 100 -150&nbsp; ki\u015filik iftar sofralar\u0131 kurulur, kona\u011f\u0131n kap\u0131lar\u0131 ard\u0131na kadar a\u00e7\u0131larak davetli ve davetsiz konuklar beklenirdi. Bug\u00fcn oldu\u011fu gibi o d\u00f6nemlerde de baz\u0131 ki\u015filerde g\u00f6steri\u015f merak\u0131 oldu\u011fundan&nbsp; iftar sofralar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar zengin tutulur, klasik bir deyimle bir ku\u015f s\u00fct\u00fc eksik olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Burada da her \u015fey te\u015frifata ba\u011fl\u0131yd\u0131. Gelen konuklar kap\u0131da kar\u015f\u0131land\u0131ktan sonra b\u00fcy\u00fck\u00e7e salona g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, yer g\u00f6sterilirdi. Daha sonra hizmetkarlar her konu\u011fun \u00f6n\u00fcne k\u00fc\u00e7\u00fck bir sehpa \u00fczerinde iftariyelik dolu tepsi getirirlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu tepsi de, k\u00fc\u00e7\u00fck tabaklar i\u00e7inde zeytin, peynir, past\u0131rma, sucuk, bal, birka\u00e7 t\u00fcrl\u00fc re\u00e7el, havyar, hurma bulunurdu. \u0130ftarl\u0131ktan sonra pirin\u00e7 veya \u015fehriye \u00e7orbas\u0131 ile ba\u015flayan yemek, ev sahibinin maddi durumuna g\u00f6re \u00e7e\u015fitli \u00e7e\u015fitli yiyeceklerle devam ederdi. \u0130ftar sahibi, m\u00fcmk\u00fcn mertebe davetlileri memnun etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan sofra m\u00fckellef bir \u015fekilde donat\u0131lm\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>\u0130ftara giden Padi\u015fahlar<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kimi zenginler aras\u0131ndaki bu iftar sofras\u0131 yar\u0131\u015f\u0131 padi\u015fah\u0131n da kula\u011f\u0131na gitti\u011finden baz\u0131 Padi\u015fahlar \u00f6nceden haber vermeden, d\u00f6nemin ileri gelenlerinin kona\u011f\u0131na iftara giderlerdi. Padi\u015fah\u0131n iftara gidi\u015findeki as\u0131l ama\u00e7, \u00e7o\u011fu kez kendisine anlat\u0131lanlar\u0131n do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcyle g\u00f6rmekti. \u00d6rne\u011fin II. Sultan Mahmut, d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc ki\u015filerinden olan Abd\u00fclvehap Efendi, Kaptan-\u0131 Derya Tahir Pa\u015fa ve Halil R\u0131fat Pa\u015fan\u0131n konaklar\u0131na giderek birlikte iftar etmi\u015fti. Yine Sultan Mahmut, \u00f6nceden haber vermeden bask\u0131n yaparcas\u0131na gitti\u011fi d\u00f6nemin \u015eeyh\u00fclislam D\u00fcrr\u00fczade Ataullah Efendi\u2019nin \u00dcsk\u00fcdardaki kona\u011f\u0131nda, \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lan iftar sofras\u0131n\u0131n zenginli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f, hele hele ho\u015faf i\u00e7ti\u011fi billur kasenin&nbsp; buzdan yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu \u00f6\u011frenince \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn artm\u0131\u015ft\u0131. Sultan Mahmut, daha sonra yak\u0131nlar\u0131na \u201c Kasenin buzdan oldu\u011funu bilemedi\u011fime pek utand\u0131m \u201c diyecekti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>Yemek \u00e7e\u015fidi yasa\u011f\u0131<\/u><\/strong><strong><u><\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Gelgelelim, zenginler aras\u0131nda bu \u00f6n\u00fc al\u0131namayan israf ve debdebe yar\u0131\u015f\u0131, dar gelirli halk aras\u0131nda ho\u015fnutsuzluk yaratt\u0131\u011f\u0131ndan, savurganl\u0131\u011f\u0131 da sevmeyen Sultan II. Mahmut 1821 y\u0131l\u0131nda&nbsp; \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 fermanla konaklara , evlere \u201c Yemek \u00e7e\u015fidi \u201c yasa\u011f\u0131 getirdi. Bu yasak, gelir d\u00fczeyi ne olursa olsun herkesi kapsam\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131. Emirde \u201c israf g\u00fcnaht\u0131r. Bundan b\u00f6yle evlerde en fazla be\u015f t\u00fcrl\u00fcden yedi t\u00fcrl\u00fcye kadar yemek pi\u015firilebilir. Yedi t\u00fcrl\u00fcden fazlas\u0131 pi\u015firilmeyecektir. \u201c denilmekteydi. Bundan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi yasak daha \u00e7ok zenginler i\u00e7in konulmu\u015ftu. Ancak bu yasak, gerekti\u011fi gibi uygulanamad\u0131 ve zengin konaklardaki iftar sofralar\u0131, ziyafetler bir yazar\u0131m\u0131z\u0131n deyimiyle \u201c Eski Roma \u0130mparatorlar\u0131n\u0131n zamanlar\u0131n\u0131 g\u00f6lgede b\u0131rakmaya \u201c devam etti.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong><u>BAH\u00c7E&nbsp; \u0130FTARLARI<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yaz\u0131m\u0131z\u0131n buraya kadar olan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ev, konak ve&nbsp; k\u00f6\u015fklerde verilen iftar yemeklerinden s\u00f6zettik. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ramazan yaz aylar\u0131na denk gelmi\u015fse, iftar\u0131 bah\u00e7e ya da korularda verilen yemeklerle a\u00e7mak da gelenektendi. D\u00f6nemin ileri gelenleri, vezirler, zenginler, koru ya da bah\u00e7elerinde her ak\u015fam 250 -300 ki\u015filik iftar yeme\u011fi verir, bu yemeklerde tan\u0131nm\u0131\u015f ki\u015filerin yan\u0131 s\u0131ra halktan ki\u015filer de yeral\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bir s\u00fcre \u00f6nce kaybetti\u011fimiz gazeteci \u2013 yazar Hikmet Feridun Es, HAYAT Dergisinde 1958 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan bir yaz\u0131s\u0131nda Bah\u00e7e iftarlar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle anlatm\u0131lt\u0131:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c \u015eimdi isterseniz, b\u00fcy\u00fck Fuat Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00c7ubuklu\u2019daki yal\u0131s\u0131na kadar uzanal\u0131m. Ak\u015fam \u00fcst\u00fc, \u0130stanbul sokaklar\u0131na \u00e7\u00f6reotlu ramazan pidesi kokular\u0131 sinerken kay\u0131klar yal\u0131n\u0131n r\u0131ht\u0131m\u0131na yana\u015f\u0131yor, Bah\u00e7ede s\u0131ra s\u0131ra m\u00fckellef sofralar kurulmu\u015f. A\u011fa\u00e7lar p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l, renk renk fenerlerle s\u00fcslenmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Vaktiyle eski \u0130stanbul hayat\u0131na dair, vesika mahiyetinde, \u00e7ok g\u00fczel yaz\u0131lar yazm\u0131\u015f olan bir muharrir, Fuat Pa\u015fa\u2019n\u0131n yal\u0131s\u0131nda verilen bah\u00e7e iftarlar\u0131n\u0131 anlata anlata bitiremez, hatta bunlardan bahsederken \u015fu merakl\u0131 tafsilat\u0131 verir :<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c A\u011fa\u00e7lar aras\u0131nda mahyac\u0131klar kurulur, kandillerle g\u00fczel dualar, g\u00fczel beyitler yaz\u0131l\u0131rd\u0131\u2026 \u201c Bu s\u00f6zlerde hi\u00e7 m\u00fcbala\u011fa yoktur. Yaln\u0131z buras\u0131 bir bah\u00e7e de\u011fil, adeta \u0131\u015f\u0131l \u0131\u015f\u0131l donat\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck ve l\u00fcks bir otelin muazzam yemek salonu!&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Misafirler, itibarlar\u0131n\u0131n derecesine g\u00f6re, ayr\u0131 ayr\u0131 sofralarda oturmakta. En b\u00fcy\u00fck ve kalabal\u0131k masa, Pa\u015fan\u0131n ve \u015fahsi misafirlerinin, \u00f6tekiler mahdum ve damat beylerin\u2026 Yemekten sonra teravih k\u0131ld\u0131racak olan imam efendiler, m\u00fcezzinler ve hocalar kenarda, ayr\u0131 bir masada, toplu halde, kemali i\u015ftiha ile yemeklerini tenav\u00fcl eylemektedir!&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bah\u00e7enin seccadeler ve perdelerle ayr\u0131lm\u0131\u015f \u00f6teki k\u0131sm\u0131nda han\u0131mlar\u0131n masalar\u0131 kurulmu\u015f\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yemekler gelip gittik\u00e7e \u015fa\u015f\u0131rmamak kabil de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizde iftar sofras\u0131 denilince h\u00fcnnap re\u00e7elinden, past\u0131rmal\u0131 yumurtaya kadar daha ziyade alaturka \u015feyler akla gelir. Halbuki eski v\u00fckela konak ve yal\u0131lar\u0131n\u0131n bah\u00e7e iftarlar\u0131nda \u00e7ok defa Frans\u0131z mutfa\u011f\u0131n\u0131n en nefis yemekleri arz\u0131 endam ederdi. A\u015f\u00e7\u0131lar aras\u0131nda \u201calafrangac\u0131lar\u201d baz\u0131 \u201calaturkac\u0131lar\u201d kadar a\u011f\u0131r basard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Bu bah\u00e7e iftarlar\u0131na ramazan i\u00e7inde bir iki defa kabine azas\u0131, b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmet halinde davet edilirdi. Bir sofra ba\u015f\u0131nda adeta b\u00fct\u00fcn Bab\u0131ali\u2019yi bir \u201c Heyeti Vekile \u0130\u00e7tima\u0131 \u201c halinde bulurdunuz. Bazen, M\u00fcsl\u00fcman olmad\u0131klar\u0131 halde, hem de madamlar\u0131 ile, ecnebi sefirler gelirlerdi. Madamlar bah\u00e7enin harem k\u0131sm\u0131nda yemeklerini yerlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130ftardan sonra bah\u00e7eye s\u0131ra s\u0131ra seccadeler dizilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Yukar\u0131da yaz\u0131s\u0131ndan bahsetti\u011fimiz eski muharrir, bah\u00e7ede k\u0131l\u0131nan bu namazlara bazen b\u00fct\u00fcn \u201c \u00c7ubuklu \u201c halk\u0131n\u0131n geldi\u011fini yaz\u0131yor ve diyor ki:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201c B\u00f6yle gecelerde, 250 \u2013 300 ki\u015filik bir cemaatle bah\u00e7e adeta bir cami haline girerdi. \u201c<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Yazan: Ertan \u00dcNAL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ertan \u00dcnal Temmuz 2009 &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ondokuzuncu, y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun ba\u015fkenti \u0130stanbul bir ba\u015fka g\u00fczeldi\u2026 Her \u015feyden \u00f6nce kent bug\u00fcnk\u00fc gibi insan denizine d\u00f6n\u00fc\u015fmemi\u015fti. Hava, deniz ve do\u011fa kirlili\u011fi ba\u015flamam\u0131\u015ft\u0131, denizler p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131ld\u0131. Belki inanmayacaks\u0131n\u0131z ama Hali\u00e7\u2019te Deniz Hamamlar\u0131nda suya girilir, y\u00fczme sporu hen\u00fcz yayg\u0131nla\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan o g\u00fcnlerin deyimiyle \u201c Deniz Banyosu \u201c al\u0131n\u0131rd\u0131. Bug\u00fcn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":181,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_regular_price":[],"currency_symbol":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[136],"class_list":["post-177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-eski-ramazanlar"],"post_slider_layout_featured_media_urls":{"thumbnail":["https:\/\/ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar1-150x150.jpg",150,150,true],"post_slider_layout_landscape_large":["https:\/\/ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar1.jpg",637,332,false],"post_slider_layout_portrait_large":["https:\/\/ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar1.jpg",637,332,false],"post_slider_layout_square_large":["https:\/\/ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar1.jpg",637,332,false],"post_slider_layout_landscape":["https:\/\/ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar1-600x332.jpg",600,332,true],"post_slider_layout_portrait":["https:\/\/ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar1-600x332.jpg",600,332,true],"post_slider_layout_square":["https:\/\/ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar1-600x332.jpg",600,332,true],"full":["https:\/\/ertanunal.com\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/eski-ramazanlar1.jpg",637,332,false]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=177"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":179,"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177\/revisions\/179"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ertanunal.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}